Sezon skoków narciarskich w pełni. Warto zatem przypomnieć, że to Warszawa, a nie Zakopane czy Wisła, była kiedyś polską stolicą tego widowiskowego sportu. Odbywały się tu też międzynarodowe zawody pod intrygującą nazwą - Turniej Trzech Skoczni!
Skocznia Skarpa
Najbardziej znaną warszawską skocznią jest Skarpa, która znajdowała się na Mokotowie przy ulicy Czerniowieckiej 3. Nazwa pochodzi od miejsca - zeskok usytuowany był na zboczu skarpy wiślanej. Obiekt oddano do użytku w 1959 roku. Punkt konstrukcyjny znajdował się na 38 metrze. Dzisiaj wielkość tej skoczni może nie robić wrażenia, ale jak na lata 50. był to supernowoczesny obiekt spełniający wymagania stawiane organizacji zawodów w klasie międzynarodowej. Skarpa, jako jedyna w Polsce, pokryta była matami igelitowymi i wyposażona w sztuczne oświetlenie. Była to też pierwsza na świecie skocznia wzniesiona w eksperymentalnej konstrukcji kablobetonowej. Całość zaprojektował zespół inżynierów pod kierunkiem architekta Jeremiego Strachockiego. Gospodarzem obiektu było Warszawskie Towarzystwo Narciarskie.
Skocznia miała solidną żelbetową konstrukcję, dzięki czemu, nawet w dniu rozbiórki spłatała figla i nie chciała się tak łatwo dać zburzyć. Obiekt składał się z wieży i trzech podpór pod rozbiegiem. Podstawą konstrukcji wieży był powtarzalny moduł złożony z trzech elementów żelbetowych - tę konstrukcję wykorzystano jako poligon doświadczalny dla potrzeb budownictwa przemysłowego. Z modułów tych wzniesiono 7 kondygnacji o łącznej wysokości 34 metrów. Ciekawostką jest to, że mokotowska skocznia stanowiła zarazem prototyp prefabrykowanego budynku mieszkalnego w konstrukcji szkieletowej o maksymalnie dziesięciu kondygnacjach. Doświadczenia z tej budowy przydały się później w masowym budownictwie mieszkalnym. Trzy platformy startowe pozwalały na korzystanie z trzech długości rozbiegu (najdłuższy 55 metrów). Dystans ten pozwalał na osiąganie skoków o długości do 45 m. Bezpośrednio pod skocznią zawody mogło obserwować nawet 7 tysięcy widzów.
Jako w pełni funkcjonalny obiekt sportowy, skocznia służyła aż do lat 80. XX wieku. Na początku wykorzystywana była tylko w sezonie letnim, ponieważ nie znano jeszcze sposobu na utrzymanie śniegu na nawierzchni igelitowej. Do lat 70. stanowiła ważny ośrodek treningowy skoczków narciarskich, była stałym miejscem przygotowań reprezentacji Polski. Na skoczni Skarpa odbywały się cykliczne konkursy o Mistrzostwo Warszawy. Rozgrywano też zawody Turnieju Trzech Skoczni (pozostałe dwa obiekty, na których rywalizowano znajdowały się w Pradze i Budapeszcie). Skakali tu między innymi: Wojciech Fortuna (złoty medalista olimpijski z Sapporo), Zdzisław Hryniewiecki, Władysław Tajner i Stanisław Pawlusiak (v-ce mistrz świata z Zakopanego z 1962 roku). Autorem najdłuższego skoku w historii skoczni jest Janusz Duda, który osiągnął 48 metrów. Jednak jako oficjalnego rekordzistę obiektu podaje się Antoniego Łaciaka, który skoczył tu na odległość 40,5 m.
Z biegiem lat obiekt tracił na znaczeniu. Po pierwsze: igelitem zaczęto pokrywać także skocznie na południu Polski, a po drugie: skocznia o punkcie K-38 stała się po prostu za mała na obiekt treningowy dla zawodników wysokiej klasy (seniorów). Ostatnie zawody odbyły się tutaj w 1989 roku i w tym też roku obiekt zamknięto. Od tej pory skocznia stopniowo niszczała. Kiedy w latach 90. od konstrukcji zaczęły odpadać fragmenty betonu z wysokości kilkudziesięciu metrów, zapadła decyzja o demontażu górnej połowy rozbiegu. Usunięto też maty igelitowe. Z powodu braku funduszy nie nastąpiła jednak całkowita rozbiórka skoczni. Przez wiele lat obiekt dalej niszczał. W 2010 roku ekspertyza wykazała, że skocznia grozi zawaleniem i jeszcze w grudniu tego samego roku zdemontowano wieżę startową. Ostatecznie skocznię rozebrano w marcu 2011 roku.
Najbardziej znaną warszawską skocznią jest Skarpa, która znajdowała się na Mokotowie przy ulicy Czerniowieckiej 3. Nazwa pochodzi od miejsca - zeskok usytuowany był na zboczu skarpy wiślanej. Obiekt oddano do użytku w 1959 roku. Punkt konstrukcyjny znajdował się na 38 metrze. Dzisiaj wielkość tej skoczni może nie robić wrażenia, ale jak na lata 50. był to supernowoczesny obiekt spełniający wymagania stawiane organizacji zawodów w klasie międzynarodowej. Skarpa, jako jedyna w Polsce, pokryta była matami igelitowymi i wyposażona w sztuczne oświetlenie. Była to też pierwsza na świecie skocznia wzniesiona w eksperymentalnej konstrukcji kablobetonowej. Całość zaprojektował zespół inżynierów pod kierunkiem architekta Jeremiego Strachockiego. Gospodarzem obiektu było Warszawskie Towarzystwo Narciarskie.
1. makieta skoczni
2. budowa skoczni, 1955 rok
3. skocznia w czasach swojej świetności, lata 60-te
Z biegiem lat obiekt tracił na znaczeniu. Po pierwsze: igelitem zaczęto pokrywać także skocznie na południu Polski, a po drugie: skocznia o punkcie K-38 stała się po prostu za mała na obiekt treningowy dla zawodników wysokiej klasy (seniorów). Ostatnie zawody odbyły się tutaj w 1989 roku i w tym też roku obiekt zamknięto. Od tej pory skocznia stopniowo niszczała. Kiedy w latach 90. od konstrukcji zaczęły odpadać fragmenty betonu z wysokości kilkudziesięciu metrów, zapadła decyzja o demontażu górnej połowy rozbiegu. Usunięto też maty igelitowe. Z powodu braku funduszy nie nastąpiła jednak całkowita rozbiórka skoczni. Przez wiele lat obiekt dalej niszczał. W 2010 roku ekspertyza wykazała, że skocznia grozi zawaleniem i jeszcze w grudniu tego samego roku zdemontowano wieżę startową. Ostatecznie skocznię rozebrano w marcu 2011 roku.
4. kwiecień 2010, ostatnie miesiące skoczni
Pierwsza skocznia narciarska w Warszawie powstała w latach dwudziestych XX wieku w parku Agrykola. Niestety, w czasie II wojny światowej podzieliła los wielu obiektów i została zniszczona. Na szczęście, w 1952 roku skocznię odbudowano wg projektu inżyniera Mieczysława Samka. Był to niewielki obiekt o punkcie konstrukcyjnym K-20. Posiadał drewnianą wieżę rozbiegową, drewnianą wieżyczkę sędziowską i pozwalał na oddawanie skoków na odległość ponad dwudziestu metrów. Jednak takie odległości osiągali tylko zawodowcy. Rekord skoczni należy do zakopiańczyka Władysława Gąsienicy Roja (akademickiego mistrza świata z 1957 roku), który uzyskał na niej 25 metrów. Gospodarzami skoczni byli członkowie klubu sportowego Skra. Ciekawostką jest fakt, że w przypadku braku śniegu dostarczano go z chłodni znajdującego się w pobliżu lodowiska na Torwarze. Skocznia istniała do lat 70., w ostatnim okresie istnienia służyła wyłącznie amatorom i entuzjastom zjeżdżania na sankach. Później została rozebrana ze względu na odbudowę Zamku Ujazdowskiego. Dzisiaj widoczne jest jeszcze stare zbocze zeskoku.
5. skocznia w parku Agrykola, 1954 rok
Kolejne dwie warszawskie skocznie narciarskie znajdowały się w Lasku Bielańskim. Były to jeszcze skromniejsze obiekty niż ten na Agrykoli. Jedna miała punkt konstrukcyjny K-5, druga K-15. Korzystali z niej przede wszystkim studenci AWF i członkowie żoliborskiego Klubu Spójnia. Większa skocznia znajdowała się na krawędzi wąwozu niedaleko ulicy Marymonckiej i przeznaczona była dla zaawansowanych skoczków, bowiem umożliwiała kilkunastometrowe skoki. Drugą skocznię przeznaczono dla początkujących narciarzy i znajdowała się w pobliżu bramy wejściowej od Marymontu.
fragment Bielan z planu Warszawy wyd. w 1962 roku,
w prawym dolnym rogu zaznaczona jest skocznia narciarska
Ciekawostki filmowe związane ze skocznią Skarpa:
1. Skocznia Skarpa "zagrała" epizod w filmie "Bariera" Jerzego Skolimowskiego. Główny bohater grany przez Jana Nowickiego zjeżdża z zeskoku skoczni na walizce zawierającej cały jego dobytek.
6. ekipa filmowa na skoczni Skarpa w czasie zdjęć do filmu "Bariera",
reżyser Jerzy Skolimowski pierwszy z lewej z megafonem
2. Zdjęcia do filmu "Eroica" Andrzeja Munka były kręcone m.in. na Wierzbnie, w okolicy budującej się dopiero skoczni, co widać na załączonym obrazku:
7. 1957, miejsce kręcenia filmu "Eroica" Andrzeja Munka
źródła zdjęć:
1. fot. A. Funkiewicz, sztuka.net
2. fot. Zenon Zieliński, sztuka.net
3., 4., 7. fotopolska.eu
5. werttrew.fora.pl
6. fot. Jerzy Troszczyński, Fototeka FN
lektury:
Krzysztof Blauth - Tereny narciarskie w Warszawie, Stolica 1954 nr 6
Adrian Dworakowski - Przewodnik po polskich skoczniach
Robert Gawkowski - Encyklopedia Klubów Sportowych Warszawy, WUW 2007
Paweł Giergoń - Warszawa - Skocznia narciarska na Wierzbnie, sztuka.net
Marta Leśniakowska - Architektura w Warszawie. Lata 1945 - 1965, Arkada Pracownia Historii Sztuki, Warszawa 2003
Radek Molenda - Skocznia widmo, Idziemy 2010
Franciszek Ksawery Sawicki - Wycieczki narciarskie w okolice Warszawy, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1953
Skocznia narciarska na Wierzbnie, Stolica 1955 nr 35
Jeremi Strachocki - Skocznia narciarska w Warszawie, Architektura 1956 nr 1
Wojciech Szatkowski - Od Marusarza do Małysza, Fall, Zakopane 2004
Wojciech Szatkowski - Encyklopedia skoków narciarskich 2004
Warszawski Klub Narciarski - 50 lat narciarstwa warszawskiego 1923 - 1973, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1973
http://eela1.blox.pl/html/1310721,262146,21.html?21489
http://wiadomosci.onet.pl/warszawa/to-bylo-jak-skakanie-ze-szczytu-miasta/7kj08
https://pl-pl.facebook.com/TuByloTuStalo/photos/a.143248895749927.36285.134288759979274/693497647391713/
https://pl-pl.facebook.com/aparatikapelusz/photos/a.334576066707769.1073741826.334574566707919/355442577954451/?type=1
